۱ - ۷محاسبه، همون سادهسازیه
در جبر لاندا، حالت معمولی های زیادی وجود داره. اینجا منظورِ ما از حالت معمولی، حالت معمولیِ بتا است. حالت معمولی بتا یعنی سادهسازی بتا رو نمیشه بیشتر اجرا کرد (لانداها رو به آرگومانها اعمال کرد). این در واقع معادل یک بیانیهایه که کاملاً حساب شده، یا تو برنامهنویسی، یک برنامهای که کاملاً اجرا شده. اهمیتِ شناختن حالتِ معمولیِ بتا در اینه که بدونین کِی محاسبهتون تموم شده. بعداً هم که به کد هسکل برسین، بهتر درک میکنین که محاسبه در واقع نوعی سادهسازیه.
برای اشاره به جملههایی که سادهتر نمیشن، "حالت معمولی" لغتِ خیلی مناسبیه. اگه فِکرِش رو کنین، آیا به جای ۲ میگین ۲۰۰۰/۱۰۰۰ (۲۰۰۰ تقسیم بر ۱۰۰۰)؟ بیانیهی ۲۰۰۰/۱۰۰۰ کامل حساب نشده، چون تابعِ تقسیم به آرگومانهاش اعمال نشده، یعنی میشه سادهش کرد. به زبان دیگه، حالت سادهتری وجود داره که اون جمله رو بیان کنیم، که اونم عدد ۲ ه. بنابراین، عدد ۲ حالت معمولی ِ اون بیانیهست.
نکته اینه که وقتی یه تابع، مثل تابع تقسیم (/)، دارین که اشباع شده (همهی پارامترهای تابع به آرگومانهاش اعمال شدن)، ولی هنوز نتیجهش رو به جواب نرسوندین، در واقع هنوز حسابِش نکردین، فقط اعمالِش کردین. اعمال کردن کاریه که محاسبه (یا سادهسازی) رو ممکن میکنه.
در مثال زیر هم، ۶۰۰ حالت معمولی ِ بیانیهست:
(۱۰ + ۲) * ۱۰۰ / ۲عدد ۶۰۰ رو نمیشه سادهتر کرد، دیگه تابعی نداره. حالت معمولی یعنی چیزی نمونده باشه که ساده کنیم.
تابع همانی ِ λx․x سادهتر نمیشه (یعنی این حالتِ معمولیش هست) چون هنوز به آرگومانی اعمال نشده. از طرف دیگه، (λx․x)z در حالت معمولی نیست، چرا که تابع همانی نه به متغیر آزاد ِ z اعمال شده، و نه اینکه ساده شده. اگه این کارها رو انجام بدیم، حالت معمولی بتا ِ اون میشه z.